Kripto Varlıklara İlişkin Kanun Değişikliği Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda Kabul Edildi

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Kripto Varlıklara İlişkin Olarak Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Değişikliği, (“Kanun Değişikliği – 7518 sayılı Kanun”) 26 Haziran 2024 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (“TBMM”) Genel Kurulu’nda kabul edilmiştir.

1. Kanun Değişikliği ve Kripto Varlıklar’a İlişkin Temel Kavramlar

Kanun Değişikliği’nin birinci maddesinde cüzdan, kripto varlık, kripto varlık hizmet sağlayıcıları (“KVHS”), kripto varlık saklama hizmeti ve platform gibi temel kavramlar tanımlanmıştır.

Cüzdan, kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve bu varlıkların ya da bu varlıklara ilişkin özel ve açık anahtarların çevrim içi veya çevrim dışı olarak depolanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem ya da uygulamalarını,

Kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıklarını,

KVHS, platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve bu Kanuna dayanılarak yapılacak düzenlemelerde kripto varlıkların ilk satış ya da dağıtımı dâhil olmak üzere kripto varlıklarla ilgili olarak hizmet sağlamak üzere belirlenmiş diğer kuruluşları,

Kripto varlık saklama hizmeti, platform müşterilerinin kripto varlıklarının veya bu varlıklara ilişkin cüzdandan transfer hakkı sağlayan özel anahtarların saklanmasını, yönetimini veya Kurulca belirlenecek diğer saklama hizmetlerini,

Platform, kripto varlık alım satım, ilk satış ya da dağıtım, takas, transfer, bunların gerektirdiği saklama ve belirlenebilecek diğer işlemlerin bir veya daha fazlasının gerçekleştirildiği kuruluşları,

ifade etmektedir.

2. Yetkili Makam

Sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayan kripto varlıklara ilişkin olarak düzenleyici işlemler tesis etmek, özel ve genel nitelikte kararlar almak ve tedbir ve yaptırım uygulamak konusunda Sermaye Piyasası Kurulu (“Kurul”) yetkili olacaktır.

Kurul, sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayan kripto varlıklar dışında, dağıtık defter teknolojisinin veya benzer bir teknolojik altyapının geliştirilmesi suretiyle oluşturulan, değeri bu teknolojiden ayrıştırılamayan nitelikte olan kripto varlıkların satış ya da dağıtımının, Sermaye Piyasası Kanunu’nun sermaye piyasası araçlarıyla ilgili hükümlerine tabi olmaksızın platformlar nezdinde yapılabilmesi konusunda esaslar belirlemeye yetkili olacaktır.

Bu esaslara tabi olacak kripto varlıkları belirleme aşamasında teknik kriterler açısından değerlendirme yapmak üzere TÜBİTAK’tan ya da bakanlıklara bağlı, ilgili, ilişkili kurum ve kuruluşlar ile diğer kamu kurumlarından teknik rapor isteyebilecektir.

Bu kapsamda bir kripto varlığın teknolojik özelliklerinin uygun görülmesi ve bunların satış ya da dağıtımına izin verilmesi bunların kamuca tekeffülü anlamına gelmeyecektir. Bu kripto varlıkların satış ya da dağıtımının yapılması suretiyle halktan para toplayanlar ile bunlara fon sağlayanlar arasındaki ilişkiler genel hükümlere tabi olacaktır. Bu işlemler sırasında Kurul tarafından belirlenecek şekilde hazırlanan ve ilan edilen her türlü bilgilendirme dokümanını imzalayan gerçek ve tüzel kişiler bu dokümanlarda yer alan yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan müteselsilen sorumlu tutulacaktır.

3. KVHS Kurulması ve Aranan Nitelikler

KVHS’lerin kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Kurul’dan izin alınması zorunlu olup, bunlar münhasıran Kurul tarafından belirlenecek faaliyetleri yerine getireceklerdir. Bunların kuruluşlarına ve faaliyete başlamalarına, ortaklarına, yöneticilerine, personeline, organizasyonuna, sermayelerine ve sermaye yeterliliğine, yükümlülüklerine, bilgi sistemleri ve teknolojik altyapılarına, pay devirlerine, yapabilecekleri faaliyetlere, faaliyetlerinin geçici veya sürekli olarak durdurulmasına ilişkin esaslar ile faaliyetleri sırasında uymaları gereken diğer ilke ve esaslar Kurul tarafından belirlenecektir. Pay devirlerinde Kurul izninin alınması zorunlu olacaktır. İşbu açıklamalara konu düzenlemelere aykırı olarak gerçekleştirilen devirler pay defterine kaydolunmayacak ve bu hükme aykırı olarak pay defterine yapılan kayıtlar hükümsüz olarak kabul edilecektir.

KVHS’lerin, sistemlerinin güvenli bir şekilde yönetilebilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmak, önlemleri almak ve gerekli iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü tutulmuştur. KHVS, kuruluşlarına ve/veya faaliyete başlamalarına Kurulca izin verilebilmesi için bilgi sistemleri ve teknolojik altyapıları konularında TÜBİTAK’ın belirleyeceği kriterlere uygunluk göstermeleri şart olacaktır.

Buna göre KVHS ortaklarının;

• 2004 sayılı Kanun veya diğer mevzuat hükümlerine göre müflis olmaması, konkordato ilan etmiş olmaması, uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırma başvurusunun tasdik edilmiş olmaması ya da hakkında iflasın ertelenmesi kararı verilmiş olmaması,
• Tasfiyeye tabi tutulan bankerler ile iradi tasfiye haricinde faaliyet izni iptal edilmiş faktoring, finansal kiralama, finansman, tasarruf finansman, varlık yönetim, sigorta, reasürans, emeklilik şirketleri ve ödeme sistemi işleticileri, ödeme hizmeti sağlayıcıları ile para ve sermaye piyasalarında faaliyet gösteren kurumlarda doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazla paya sahip olmaması veya kontrolü elinde bulundurmaması,
• Taksirli suçlar hariç olmak üzere affa uğramış olsalar bile mülga 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunlar uyarınca basit veya nitelikli zimmet, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçlarından, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçlarından, terörizmin finansmanı ve 27/12/2020 tarihli ve 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanunun 5 inci maddesinde sayılan suçlardan veya Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlardan, Devletin güvenliğine karşı suçlardan, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine ve milli savunmaya karşı suçlardan, Devlet sırlarını açığa vurma suçu ile Devlet sırlarına karşı suçlardan ve casusluktan, yabancı devletlerle olan ilişkilere karşı suçlardan, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan, vergi kaçakçılığı suçlarından veya bu suçlara iştirakten hükümlü bulunmaması, kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmaması ya da bu Kanunda yazılı suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyetinin bulunmaması,
• Kanun’un 101 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca işlem yasaklı olmaması,
• Gerekli mali güç ve işin gerektirdiği dürüstlük ve itibara sahip bulunması,
• Ortaklık yapısının şeffaf ve açık olması

şartları aranmaktadır.

Yönetim kurulu üyelerinin ve yönetim kurulu üyesi olmaksızın KVHS’yi temsile yetkili kişilerin mali güç şartı hariç ortaklar için öngörülen şartları taşımaları zorunlu tutulmuştur.

Kripto varlık hizmet sağlayıcının dağıtılabilir kârının yarısından fazlasını tek başına alma hakkını haiz olan veya şirket esas sözleşmesi uyarınca yönetim kurulunda üye sayısının yarısından fazlasını seçme veya aday gösterme şeklinde temsil edilme hakkına sahip olan gerçek kişilerin de söz konusu şartları taşımaları zorunlu olacaktır.

KVHS’nin tüzel kişi kurucu ortaklarının sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını temsil eden payları ile bu oranın altında olsa dahi yönetim kurulunda temsil edilme hakkı veren imtiyazlı paylarına sahip ortaklarının da işbu şartları taşımaları zorunlu tutulmuştur.

Kuruluştan sonraki ortaklık yapısı değişikliklerinde, KVHS’nin sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını temsil eden payları ile bu oranın altında olsa dahi yönetim kurulunda temsil edilme hakkı veren imtiyazlı paylarına sahip tüzel kişi ortaklarının, sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını temsil eden payları ile bu oranın altında olsa dahi yönetim kurulunda temsil edilme hakkı veren imtiyazlı paylarına sahip ortaklarının da söz konusu şartları taşımaları zorunlu olacaktır.

KVHS’nin sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını temsil eden payları ile bu oranın altında olsa dahi yönetim kurulunda temsil edilme hakkı veren imtiyazlı paylarına sahip gerçek ve tüzel kişi ortakları ile Kanun Değişikliği’nin 3. maddesinin (ç) bendinde belirtilen ortakların, (a) bendinin (5) numaralı alt bendi hariç olmak üzere, (a) bendinde belirtilen nitelikleri kaybetmeleri hâlinde, sahip oldukları payları (a) bendinde belirtilen şartları sağlayan kişilere altı 6 (altı) ay içerisinde devretmeleri gerekmektedir. Söz konusu süre içinde devredilecek paylara düşen oy haklarının kimlerce ve nasıl kullanılacağı Kurul tarafından belirlenecektir.

Platformlar üzerinden kripto varlıkların alınıp satılmasına ve ilk satış ya da dağıtımının yapılmasına; kripto varlıkların takasına, transferine ve saklanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından düzenlenecektir.

KVHS’ler bu Kanun Değişikliği’nde atıf yapılan hükümler dışında bu Kanun Değişikliği’nin diğer hükümlerine tabi değildir. Kurulca bankalara yükümlülük getirecek düzenlemeler için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (“BDDK”) görüşü alınacaktır.

4. KVHS Faaliyetlerinde Uygulanacak Tedbirler ve Yaptırımlar

Kripto varlık hizmet sağlayıcıların hukuka aykırı faaliyet ve işlemlerinde uygulanacak tedbirler için Kanun’un 96. maddesi; izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetinde uygulanacak tedbirler için Kanun’un 99. maddesi; izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetinde bulunanların ilan, reklam ve açıklamaları ile her türlü ticari iletişimlerine ilişkin olarak bu Kanun’un 100. maddesinin birinci fıkrası hükümleri uygulanacaktır.

Yurt dışında yerleşik platformlar tarafından Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyette bulunulması ya da Kurulca yapılacak düzenlemeler kapsamında kripto varlıklara ilişkin yasaklanmış bir faaliyetin Türkiye’de yerleşik kişilere sunulması da izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı olarak Kabul edilecektir. Yurt dışında yerleşik platformlar tarafından Türkiye’de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması, sunulan kripto varlık hizmetlerine ilişkin olarak doğrudan ve/veya Türkiye’de yerleşik kişi ya da kurumlar aracılığıyla tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinde bulunulması durumlarından herhangi birinin varlığı hâlinde faaliyetlerin Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik olduğu kabul edilecektir. 

Ayrıca, SPK'nın, KVHS’lerin mali yapılarının zayıflaması veya yükümlülüklerini yerine getirememesi durumunda, üç ayı geçmemek üzere mali yapılarının güçlendirilmesini isteyebileceği veya doğrudan faaliyetlerini geçici olarak durdurabileceği, faaliyet yetkilerini kaldırabileceği ve sorumluluğu tespit edilen yöneticilerin ve çalışanların imza yetkilerini sınırlayabileceği veya kaldırabileceği belirtilmiştir.

SPK'nın, belirlenen esaslara aykırı internet yayınları için içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verebileceği ve bu kararın Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderileceği hüküm altına alınmıştır. İnternet dışındaki mecralarda yapılan aykırı ilan, reklam ve duyurular için ise sorumluların ilgili mevzuat uyarınca yaptırımlara tabi tutulacağı düzenlenmiştir.

KVHS’ler hukuka aykırı faaliyetleri veya yükümlülüklerini yerine getirmemeleri durumunda doğacak zararlardan sorumlu tutulacaktır. Zararın tazmin edilememesi durumunda ise, KVHS mensupları da sorumlu olabilecektir. Ayrıca, bilişim sistemlerinin işletilmesi, siber saldırılar, bilgi güvenliği ihlalleri veya personel hatalarından kaynaklanan kripto varlık kayıplarından da KVHS’ler sorumlu olacaktır

5. Mevcut KVHS’ler İçin Öngörülen Geçiş Hükümleri

Kanun Değişikliği’ne eklenen Geçici Madde 11 ile halihazırda KVHS olarak faaliyet gösteren kuruluşlar için geçiş hükmü getirilmiştir. Buna göre söz konusu düzenlemelerin yürürlüğe girdiği tarihte faaliyet gösteren KVHS’ler, yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde Kurul’a başvuruda bulunarak faaliyet izni almak üzere gerekli başvuruları yapmak veya üç ay içerisinde tasfiye kararı almak ve yeni müşteri kabul etmemekle yükümlü olacaktır.

Kanunun yürürlüğü sonrasında faaliyete başlamak isteyenlerin ise faaliyetlerine başlamadan önce Kurul’a başvuruda bulunarak faaliyet izni almak üzere gerekli başvuruları yapmaları gerekecektir. Bu kapsamda Kurul’a yapılan başvuruların Kurul’un resmi internet sitesinde ilan edileceği ve tasfiye olacak kuruluşların bu durumu internet sitelerinde duyurmaları ve müşterilerine bildirmeleri gerektiği hüküm altına alınmıştır. Belirtilen yükümlülükleri yerine getirilmemesinin ise izinsiz hizmet sağlayıcılığı faaliyeti suçunu oluşturacağı düzenlenmiştir.

6. Yabancı Merkezli KVHS’lere Yönelik Hükümler

Kanun Değişikliği’ne eklenen Geçici Madde 11 ile yurt dışında yerleşik kripto varlık hizmet sağlayıcılarının, Kanun’un 99/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen şekilde Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetlerini yürürlük tarihini takip eden üç ay içinde sonlandırmaları gerektiği düzenlenmiştir.

Müşterilerin kripto varlıkları nakde veya nakdi kripto varlığa çevirebilmelerine ve kripto varlıkların transferinin gerçekleştirilmesine imkân veren Türkiye’de yerleşik ATM ve benzeri elektronik işlem cihazlarının faaliyetleri yürürlük tarihini takip eden üç ay içinde sonlandırması gerektiği, faaliyetini sonlandırmayan ATM’lerin mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuatta belirlenen yetkili idareler tarafından kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.

Kanun Değişikliği metnine buradan ulaşabilirsiniz.