Avrupa Konseyi ve Avrupa Parlamentosu Verilere Adil Erişim ve Veri Kullanımına İlişkin Uyumlaştırılmış Kurallar (“Veri Yasası”) Üzerinde Anlaşmaya Varmıştır

27 Haziran 2023 tarihinde Avrupa Konseyi (“Konsey”) ve Avrupa Parlamentosu (“Parlamento”), verilere adil erişim ve veri kullanımına ilişkin kurallar (“Veri Yasası”) hakkında geçici bir anlaşmaya varmıştır.

Konsey, 23 Şubat 2022 tarihinde Avrupa Birliği'nde endüstriyel olmayan, kişisel veri paylaşımı için uyumlu bir çerçeve oluşturmayı amaçlayan ve uzun zamandır beklenen Veri Yasası adlı bir düzenleme önerisini yayımlamıştır. Konsey'e göre, yeni kuralların 2028 yılına kadar 270 milyar Euro ekonomik büyüme sağlaması beklenmektedir.

Veri Yasası, tüm ekonomik sektörlerde, AB'de üretilen verilere kimlerin erişebileceği ve verilerin kimler tarafından kullanabileceği konusunda yeni kurallar önermekte ve aşağıdaki hususları amaçlamaktadır:

  • Veriden elde edilen değerin dijital ortamda aktörler arasında paylaştırılmasında adaletin sağlanması,
  • Rekabetçi bir veri pazarının teşvik edilmesi,
  • Veriye dayalı inovasyonlar için açık fırsatlar yaratılması,
  • Verileri herkes için daha erişilebilir hale getirilmesi.

Önerilen düzenlemenin hedefleri, hizmet sağlayıcılardan cihaz üreticilerine, şirketlere ve kamu otoritelerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır., Veri Yasası’nın birçok endüstri ve toplum kesimi için veri paylaşımı, uyumluluk standartları ve bulut geçişi gibi etkilerinin olması beklenmektedir.

Veri Yasası, AB'deki cihaz üreticileri, dijital hizmet sağlayıcıları ve bağlantılı ürünlerin yanı sıra kamu otoriteleri için de geçerli olacaktır.

Söz konusu Veri Yasası aynı zamanda veri işleme hizmeti sağlayıcılarının geçişini kolaylaştırmayı, bulut hizmeti sağlayıcıları tarafından yasadışı veri transferine karşı koruma önlemleri getirmeyi ve sektörler arasında verinin tekrar kullanımı için uyumluluk standartlarının geliştirilmesini amaçlamaktadır.

Aynı zamanda, Veri Yasası, verilerin akıllı nesneler, makineler ve cihazlar aracılığıyla üretildiği farklı hizmetlerden verileri kolayca kopyalayarak veya aktararak güçlendirilmiş bir taşınabilirlik hakkı aracılığıyla hem bireylere hem de işletmelere verileri üzerinde daha fazla kontrol imkanı sağlayacaktır. Yeni mevzuat, tüketicilere ve şirketlere bağlı ürünler tarafından üretilen verilerle neler yapılabileceği konusunda söz hakkı vererek onları güçlendirecektir.

Önerilen Yasa, AB'de kurulu işletmeler, kamu otoriteleri ve kullanıcılar arasında veri paylaşımını mümkün kılan veri paylaşım şartlarını zorunlu kılmaktadır. Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (“General Data Protection Regulation/ GDPR”) ile uyumlu bir şekilde, bir kişisel veri anonimleştirilecek ve standartlaştırılarak eş zamanlı bir şekilde paylaşılacaktır.

Söz konusu AB Veri Yasası’nda ayrıca veri pazarları da düzenlenmektedir. Yasa’da, ürün üreticileri gibi şirketlerin ve bağlantılı cihaz sahipleri gibi kullanıcıların, elde edilen verilerinin başka şirketlerle (örneğin start-up'lar) paylaşılarak, satışı yapılarak veya lisanslanarak gelir elde edilmesine olanak sağlayan hükümler de bulunmaktadır.

Paylaşılan verilere, üçüncü taraf erişiminin taraflar açısından güvenli ve zararsız kalmasını sağlamak amacıyla belirli sınırlamalar getirilecektir. İşbu sınırlamalar, gizlilik, mahremiyet ve ticari sırları korumak için koyulan önlemleri içermesinin yanı sıra, veri sahibinin pazar rekabetindeki rakiplerinin veriyi kullanımına sınırlamalar getirilmesini de içermektedir.

Veri paylaşımında ticari sırların ifşasının önüne geçilmesi amacıyla bir "acil durum freni" düzenlenmiştir. Veri paylaşımının ciddi ekonomik kayıplara veya güvenlik risklerine yol açması halinde, şirketler ticari sırlar ile ilişkili verilerine erişimi engelleyebilecektir.

Son olarak, kamuyu ilgilendiren acil durumlarda, kamu kurumları özel şirketlerden kişisel ve kişisel olmayan verilere erişim talep edebilecektir. Diğer durumlarda, kişisel veri sahipleri sadece endüstriyel verileri sağlamak zorunda kalacaktır.

Bahsi geçen basın açıklamasının (İngilizce) tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

 

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr