Duyurular
Türkiye’deki Ödeme Sistemleri ve Ödeme Araçlarıyla Yapılan İşlemlere Dair Türkiye Finansal Sektör Ödeme Sistemleri Raporu Yayınlanmıştır
Banka Hukuku, Tüketici Hukuku
Türkiye Bankalar Birliği (“TBB”) tarafından, 21 Şubat 2024 tarihinde, Türkiye Finansal Sektör Ödeme Sistemleri Raporu (“Rapor”) ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (“TCMB”), Bankalararası Kart Merkezi A.Ş. ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği (“TKBB”) gibi kaynaklar baz alınarak bankalara ibraz edilen çek sayısı, yabancı kartların yurt içi kullanımı ile kare kodlu ödemelere ilişkin veriler paylaşılmıştır.
Rapor’da yer alan bazı önemli noktalar şu şekildedir:
- Rapor ile Türkiye’deki ödeme sistemleri ve ödeme araçları ile yapılan işlemlerin adet ve tutarları, şube dışı kanalların kullanımındaki gelişmeler ve ödeme mahiyetine ilişkin seçilmiş kalemlere ilişkin bilgiler incelenmiştir.
- FAST sistemi, kare kodlu ödemeler, mobil bankacılık ve alışverişlerde kart kullanımı gibi alanlarda hızlı artışlar olmuştur.
- 2023 yılında, yaklaşık 25 trilyon adet işlem gerçekleşerek Gayri Safi Milli Hasılanın (“GSYH”) 17 katına ulaşmıştır.
- İşlem adetleri bir önceki yıla göre yüzde 28 oranında artmıştır.
- Alışveriş işlemlerinde kart kullanımının GSYH’ye oranı yüzde 39 olmuştur.
- Kare kodlu ödemeler, işlem tutarı küçük paya sahip olsa da işlem adedi olarak bir önceki yıla göre yüzde 300 oranında artarak, işlem adedinde en çok büyüyen bir ürün haline gelmiştir.
- Mobil bankacılık kullanarak yapılan havale işlem adetlerinde yüzde 42 bir artış olmuştur.
- Alışverişlerde kart kullanımı, işlem adedi bazında 2023 yılında yüzde 27 oranında büyürken banka kartları ile ATM’lerden para çekme işlem adedi 2023 yılında yüzde 1,5 oranında azalmıştır.
- TCMB’den alınan kaynaklar uyarınca 2023 itibariyle dolaşımdaki para 2022 yılı sonuna göre yüzde 31 oranında artarak 409 milyar TL’ye ulaşmıştır.
- TCMB ödeme sistemleri şu şekilde sayılmıştır:
- Elektronik Fon Transferi (“EFT”) sistemi
- Perakende Ödeme Sistemi (“PÖS”)
- Fonların Anlık ve Sürekli Transfer (“FAST”) sistemi
- Devlet iç borçlanma senetleri, likidite senetleri gibi menkul kıymetlerin aktarımını sağlayan Elektronik Menkul Kıymet Transferi (“EMKT”) sistemi
- Perakende Ödeme Sistemi’nde en çok kullanılan kanal mobil bankacılık kanalı olmuştur.
- FAST işlemlerinde 2023 yılında en çok işlem 3.070.214 adet işlemle bireysel ödemeler olurken bunu ticari ödemeler ile diğer kira ödemesi ve aidat ödemesi takip etmiştir.
- Üçüncü kişilere yapılan havalelerde işlem hacmi 2023 yılında 6.174 milyar TL’ye ulaşırken mobil işlem adedi, internet işlemini geçmiştir.
- Taksitli işlemler de dahil yurtiçinde kredi kartıyla yapılan alışveriş işlem adedi 2019 yılında 4.209 milyon iken bu sayı 2023 yılında 8.411 milyona ulaşmıştır.
- Kredi kartıyla yurtdışında yapılan alışveriş işlem adedi ise 2019 yılına göre 109 milyondan 282 milyona çıkmıştır.
- 2019 yılında hiç yapılmayan kare kodla alışveriş sayısı 2023 yılında 35 milyonu bulmuştur.
- Yabancı kartların yurt içinde kullanımı sonucunda ise alışveriş ve nakit çekme işlemleri sonucu 2023 yılı itibariyle toplam 614.923.000 TL işlem tutarı ortaya çıkmıştır.
- Bankalara ibraz edilen çek sayısı ise 2019 ve 2022 yılı ile aynı şekilde 16,9 milyon adette sabit kalmıştır.
İlgili Rapor’un tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Saygılarımızla,
Zümbül Hukuk ve Danışmanlık
Türkçe
English