Duyurular
Ön Alım Hakkı Bedelinin Yargılama Süresince Depo Edilmesi Sonucu Enflasyon Karşısında Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine Dair Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesi Başkanlığı tarafından (“AYM”) 25 Ocak 2024 tarihli ve 32440 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2018/17652 başvuru numaralı ve 19/10/2023 tarihli bireysel başvuru kararı (“Karar”) ile başvurucunun, aleyhine açılan ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescili davası yargılamasının gereksiz uzaması sonucu yaklaşık 6 yıldır ön alım bedelinin depo edildiği ve satış bedeli ile ön alım bedeli arası oluşan enflasyon farkı nedeniyle maddi ve manevi zarara uğrayarak mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiası incelenmiştir.
Karar’a göre;
- Başvurucu, 22/05/2012 tarihinde dava konusu taşınmazın satış bedelini ödemiş olup başvurucu aleyhine aynı yıl içinde kanuni ön alım hakkına dayalı bedelde muvazaa iddiasıyla tapu iptali ve tescili davası açılmıştır.
- Yerel Mahkeme’nin kararı uyarınca başvurucu, 05/11/2015 tarihinde ön alım hakkını kullanmak isteyen davacıya satış bedeli ve tapu masraflarından oluşan 718.502,72 TL önalım bedelini vezneye depo etmiştir.
- Yerel Mahkeme yargılama sonunda davanın kabulüne karar vererek başvurucuya ait payın iptaline ve davacı adına depo edilen bedelin hüküm kesinleştiğinde başvurucuya ödenmesine hükmetmiştir.
- Kararın temyiz edilmesi ve karar düzeltme talebinde bulunulması sonucu başvurucu, söz konusu ön alım bedelini 21/05/2018 tarihinde tahsil etmiş ve bunun sonucunda bireysel başvuruda bulunmuştur.
- AYM tarafından yapılan değerlendirme sonucunda;
- Mülkiyet hakkına yönelik özel kişiler arası uyuşmazlık söz konusu olduğundan devletin pozitif yükümlülüğünün incelendiği,
- Ön alım hakkının kullandırılmasının ve ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasında bedelin geç depo edilmesinin ve depo edilen bedelin vadeli hesapta nemalandırılmamasının başvurucuya aşırı ve olağan bir külfet yükleyip yüklemediğinin önemli olduğu,
- Yerel Mahkeme’nin yargı sürecinin hızlı işlememesinin kişiler üzerinde oluşturduğu etkileri asgari seviyeye indirme yükümlülüğünün bulunduğu ve bu tedbirleri almamış olmasının, mülkiyet hakkının devlete yüklediği pozitif yükümlülüğü ihlal ettiği,
- Başvurucunun bedelin depo edilmesinde ve yargılamanın uzamasında herhangi bir kusurunun bulunmadığı,
- İlk derece mahkemesinin makul süre içinde depo kararı ve sonrasında depo edilen parayı vadeli hesapta tutulması kararı verme imkanına sahipken bu yollara başvurmadığından alacağın enflasyon karşısında değer kaybına uğramasına yol açtığı ve Anayasa’nın 35. maddesinde yer alan mülkiyet hakkının ihlal ettiği
ifade edilerek başvurucunun uğradığı zararın, alacağın uğradığı değer kaybı bedeli olduğu belirtilmiş ve başvurucuya 436.983 TL maddi tazminat ve yargılama giderlerinin ödenmesine karar verilmiştir.
Karar’ın Resmi Gazete’de yayımlanan tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Saygılarımızla,
Zümbül Hukuk ve Danışmanlık
Türkçe
English