Duruşmaların Aleniyeti İlkesini Sınırlayan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun İlgili Hükmünün İptaline Dair AYM Kararı

Anayasa Mahkemesi (“AYM”) Başkanlığı tarafından 22.12.2023 tarihli ve 32407 ayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2020/73 E. ve 203/181 K. sayılı karar ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (“HMK”, “Kanun”) 28. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan ve yargılamaya hakim olan ilkelerden aleniyet ilkesini sınırlandıran “Duruşmaların bir kısmının veya tamamının gizli olarak yapılmasına ancak genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin yahut yargılama ile ilgili kişilerin korunmaya değer üstün bir menfaatinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde, ilgilinin talebi üzerine yahut resen mahkemece karar verilebilir.” hükmü iptal edilmiştir.

Kararda özetle;

• Duruşmaların bir kısmının veya tamamının gizli olarak yapılmasına imkan tanıyan hükümde yer alan “…kişilerin korunmaya değer üstün bir menfaatinin…” ibaresinin dava konusu kuralı oluşturduğu,
• Dava dilekçesinde söz konusu kuralın istisna olabilecek halleri belirsiz biçimde genişlettiği, gerekçesinde uygulamaya yön verecek herhangi bir açıklamanın bulunmadığı, çizilen çerçevenin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’yle de (“AİHS”) bağdaşmadığı ve Anayasa’nın (“Anayasa”) 2.,13.,36. ve 141. maddelerine aykırı olduğunun ileri sürüldüğü,
• AYM’ye göre söz konusu kuralda yer alan “ilgili kişiler” ibaresiyle kanun koyucunun davayla ilgisi bulunan davacı, davalı, asli veya feri müdahiller ile dava sırasında kamuya açık hâle getirilecek bilgi ve belgelerden dolayı menfaatleri zedelenebilecek üçüncü kişiler kastedildiği,
• Adil yargılamalarının temel unsurlarından biri olan yargılamanın aleniliği ilkesinin Anayasa’da “Mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır.” denilerek güvence altına alındığı,
• Anayasa’nın 141. maddesinde yargılamanın aleniliği ilkenin sınırlanmasına yalnızca genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerektirdiği hâllerin bulunması ya da küçüklerin yargılanması durumunda imkân tanındığı,
• Dava konusu kuralla Anayasa’nın söz konusu maddesinde özel sınırlama sebebi olarak sayılmayan yargılamanın aleniliği ilkesinin sınırlanabileceği durumlar arasına dâhil edildiği ve söz konusu kuralın temel hak ve özgürlüklerin yalnızca Anayasa’nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlanabileceğine ilişkin anayasal ilkeye aykırı olduğu

belirtilerek açıklanan nedenlerle ilgili düzenlemenin Anayasa’nın 13. ve 141. maddelerine aykırılıktan iptaline karar verilmiştir.

Karar’ın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Karar’la ilgili AYM tarafından yayımlanan norm denetimi basın duyurusuna buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr