AYM Tarafından Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 166. Maddesinde Yer Alan Davaların Birleştirilmesi Başlıklı Hükmünde İptal Kararı Verilmiştir

Anayasa Mahkemesi Başkanlığı (“AYM”) tarafından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 166. maddesinin 1. fıkrasının iptali kararı (“Karar”) 25.09.2025 tarihli ve 33028 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Nevşehir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi ile İstanbul Anadolu 15. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından söz konusu fıkranın Anayasa’nın 2., 13., 36., 37., ve 138. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptali talep edilmiştir.

İlgili hüküm aşağıdaki şekildedir;

“MADDE 166- (1) Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar.”

Karar’da öne çıkan hukukî gerekçeler aşağıdaki şekildedir:

• Bir davanın aynı yargı çevresinde bulunan, aynı düzey ve sıfattaki başka bir hukuk mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birleştirilmesinin, davaya bakacak hâkimin değişmesi sonucunu doğuracağı açıktır. Kuralla bu kararın diğer mahkeme için bağlayıcı olduğu öngörülmek suretiyle uyuşmazlığın doğmasından sonra davaya başka bir mahkeme/hakim tarafından bakılmasına imkân tanınmaktadır.
• Kanunda öngörülen koşullar gerçekleşmediği hâlde verilen birleştirme kararlarını denetleyecek ve dosyanın usule uygun şekilde birleştirme kararını veren mahkemeye gönderilmesini sağlayacak bir mekanizmaya yer verilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, birleştirme kararı verilmesiyle davaya bakacak olan mahkemenin/hâkimin geri dönülemez şekilde değiştirilmesi, kanuni hâkim güvencesine aykırılık riski doğurmaktadır.
• Anayasa’nın 37. maddesinde yer alan kanuni hâkim güvencesi ihlal edilerek davaların öngörülemez biçimde farklı mahkemelerde toplanmasına yol açmaktadır.
• Söz konusu fıkra, kişilerin mahkemeye erişim hakkını ölçüsüz şekilde sınırlandırmakta ve Anayasa’nın 36. maddesinde güvenceye alınan adil yargılanma hakkını ihlal etmektedir.
• Belirsiz ve öngörülemez nitelikteki düzenleme, tarafların dava sürecinde güvenliğini ortadan kaldırmakta ve Anayasa’nın 2. maddesinde güvence altına alınan hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Açıklanan gerekçelerle 12/01/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 166. Maddesinin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “…ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar.” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.

Karar’ın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.                                                      

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr

İnternet sitemizde bulunan her türlü bilgi ve belge Avukatlık Kanunu ve ilgili diğer mevzuat ile Türkiye Barolar Birliği’nin Avukatlık Meslek Kuralları dikkate alınarak Zümbül Hukuk ve Danışmanlık tarafından yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, bu yayınlarda kesinlikle reklam ve/veya ticari amaç güdülmemiştir. İnternet sitemizdeki her türlü bilgi ve belge genel geçer nitelikte olup hiçbir suretle bu yayınların eksiksiz, doğru, güncel ve güvenilir olduğu garanti ve taahhüt edilmemektedir. İnternet sitemizde yer verilen yayınlardaki bilgilerle ilgili olarak bir avukata/uzmana danışmadan söz konusu bilgi ve belgelere dayanılarak hareket edilmemelidir. İnternet sitemizdeki yayınlarda yer verilen linkler kamuya açık kaynaklardan elde edilerek yalnızca ziyaretçilerin diğer bilgi ve belgelere ulaşmasını kolaylaştırmak amacıyla bulunmaktadır. Bu linkler hiçbir şekilde link verilen kişi, kurum ve kuruluşları tavsiye ve/veya onay anlamına gelmemektedir. İnternet sitemizdeki yayınlar hiçbir şekilde hukuki danışmanlık sunulması veya internet sitemize herhangi bir suretle ulaşan ziyaretçiler ile avukat-müvekkil ilişkisi oluşturulduğu anlamına gelmemektedir. İnternet sitemizdeki tüm içerikler Zümbül Hukuk ve Danışmanlık mülkiyetindedir ve hiçbir içerik yazılı izin alınmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz ve atıf yapılmadan kullanılamaz.