Duyurular
Anlaşmalı Boşanma İçin Evliliğin En Az Bir Yıl Sürmüş Olmasının Gerektiğine İlişkin Hükmün Anayasaya Aykırı Olmadığına Yönelik Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’nın (“AYM”), 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (“TMK”) 166. maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "... bir yıl..." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ilişkin kararı (“Karar”), 28 Kasım 2024 ve 32736 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanmıştır.
Karar’a göre;
- TMK m.166/3’te eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilerek boşanma kararı verilmesine imkân tanınmıştır. Bu kararın verilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekmektedir.
- İtiraz konusu kuralın kişilerin iradesini yok saydığı, temel hak ve özgürlüklerin kullanılmasını ve eşitlik ilkesinin hayata geçirilmesini aşırı derecede zorlaştırdığı, taraflarca fiilen bitirilen bir evliliğin hukuken belirli bir süre daha geçerli kılındığı, bu durumun bir yıllık sürenin dolmadığı hâllerde tarafları, boşanma davası açılabilmeleri için farklı usullere yönelmeye ve uzun süren yargılama süreçlerine katlanmaya zorladığı belirtilerek kuralın Anayasa'nın 5., 10., 14., 17. ve 41. maddelerine aykırı olduğu iddia edilmiştir.
- Evlilik birliğinin kurulmasının yarı sıra sona erdirilmesi de özel hayata ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkıyla doğrudan ilgilidir (AYM, E.2023/116, K.2024/56, 22/2/2024, § 17). Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılmasına ilişkin karinenin geçerli olması için evliliğin üzerinden bir yıl geçmiş olması şartına bağlayan kural, özel hayata ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına yönelik bir sınırlama getirmektedir.
- Daha önce verilmiş olan AYM kararlarında da belirtildiği üzere aile kurumunun anayasal önemi dikkate alındığında boşanmaya ilişkin usul ve esasları düzenleme konusunda kanun koyucunun geniş takdir yetkisi bulunmaktadır (AYM, Ε.2023/116, Κ.2024/56, 22/2/2024, § 30).
- Eşlerin aynı yöndeki iradelerine rağmen evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılmasına ilişkin karinenin geçerli olabilmesinin evliliğin üzerinden bir yıl geçmiş olması şartına bağlanmasının kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında başvurabileceği araçlardan olduğu ve gereklilik kriterini karşıladığı sonucuna ulaşılmıştır.
- Kanun koyucunun mümkün olduğu ölçüde aile kurumunun ayakta kalması amacıyla evliliğin üzerinden belirli bir süre geçmeksizin eşlerin bu yönde karar alarak boşanma davası açmalarını arzulamadığı anlaşılmaktadır. Evliliğin en az bir yıl sürmesi halinde eşlerin bu usul ile boşanmaları mümkün olduğu gibi ayrıca anılan Kanun'da düzenlenen diğer boşanma sebeplerine dayalı olarak boşanma davası açmalarının önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır.
- 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 166, maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "...bir yıl..." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve İTİRAZIN REDDİNE OYÇOKLUĞU İLE KARAR VERİLMİŞTİR.
Karar’ın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Saygılarımızla,
Zümbül Hukuk ve Danışmanlık
Türkçe
English