Duyurular
Anayasa Mahkemesi Tarafından İdari Yargılama Usul Kanunu’nun İstinaf Başvurusunda Esas Alınacak Parasal Sınıra İlişkin Hükümleri İptal Edilmiştir
Anayasa Mahkemesi (“AYM”) tarafından, 21.12.2023 tarihli ve 32406 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2023/81 E., 2023/184 K. sayılı kararı ile İdari Yargılama Usul Kanunu’nun (“İYUK”) istinaf başvurusunda esas alınacak parasal sınıra ilişkin hükümleri iptal edilmiştir.
Karara göre AYM’ye iptal başvurusunda bulunan mahkemeler tarafından, İstinaf başvurularında parasal sınırı düzenleyen İYUK m.45 ile aynı kanunun ek m. 1’i hakkında;
- Davanın açıldığı ve uyuşmazlığın mahkemece karara bağlandığı tarihler arasında her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılan kanun yoluna ilişkin parasal sınırların değişebildiği,
- Bu itibarla davanın açıldığı tarihte istinaf kanun yolu açık olan bir uyuşmazlıkla ilgili verilen karara karşı karar tarihi itibarıyla istinafa başvurma imkânının ortadan kalkabileceği,
- Bu durumun mahkemeye erişim hakkı, hükmün denetlenmesini talep etme hakkı ve kanuni hakim ilkeleri ile bağdaşmadığı,
- Ayrıca kuralda davanın açıldığı ya da karar tarihlerinden hangisinin istinafa ilişkin parasal sınırın belirlenmesinde esas alınacağı hususunda herhangi bir belirliliğin bulunmadığı,
- Bu suretle kuralın hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleriyle de çeliştiği,
- Mahkemelerin davaları farklı sürelerde sonuçlandırabileceği dikkate alındığında aynı tarihte açıldığı hålde diğerine göre daha erken karara bağlanan davanın istinafa tabi olması, yargılama süreci uzun süren dava hakkında da istinaf yoluna başvurulamaması gibi sonuçların ortaya çıkabileceği,
- Bu durumun eşitlik ilkesini ihlal ettiği
Belirtilerek;
- Anayasa'nın 2., 10., 13., 36, 37. ve 40. maddelerine
Aykırılık bulunduğu ileri sürülmüştür.
AYM incelemesi sonucunda;
- Anayasa'nın 13. maddesinde "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz." denildiği, buna göre hükmün denetlenmesini talep etme hakkına sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması, Anayasa'da öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olması gerektiği,
- Bu kapsamda hükmün denetlenmesini talep etme hakkını sınırlamaya yönelik bir kanuni düzenlemenin şeklen var olması yeterli olmayıp yasal kuralların keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir nitelikte olmaları gerektiği,
- Kanun'un itiraz konusu ek 1. maddesi gereği istinaf kanun yoluna başvurulabilecek parasal sınır her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenmekte olduğu, öte yandan idari yargılamada kanun yollarını düzenleyen 6/1/1982 tarihli ve 2575 sayılı Danıştay Kanunu, 6/1/1982 tarihli ve 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, Idare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun ya da 2577 sayılı Kanun'da idari yargıda ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf başvurusunda bulunmak için geçerli parasal sınır belirlenirken hangi tarihin esas alınacağına dair bir hüküm bulunmamakta olduğu, buna göre İstinaf yoluna başvurabilmek için belirlenen parasal sınır, işlem veya eylem tarihi, idareye başvuru tarihi, dava tarihi veya ilk derece mahkemesi karar tarihine göre belirlenebilir olduğu,
- Bu bağlamda istinafa tabi kararların belirlenmesine ilişkin parasal sınırın her yıl güncellenmesi nedeniyle hangi tarihteki parasal sınıra göre istinaf kanun yoluna başvurulabileceğinin kanunda belirli bir açıklıkta ve öngörülebilir bir şekilde düzenlenmesi gerektiği; ancak kurallarda veya farklı mevzuatta bu konuda açık bir düzenleme bulunmadığı, İstinaf kanun yoluna başvuru açısından hangi tarihteki parasal sınırın esas alınacağının açık, net ve tereddüde yer vermeyecek şekilde düzenlememesi nedeniyle kuralların kanunilik şartını taşımadığı sonucuna ulaşıldığı
Tespit ve değerlendirmeleriyle,
- Söz konusu yasal düzenlemelerin Anayasa’nın 13. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ifade edilerek iptaline
Karar verilmiştir.
İptal kararı AYM kararının Resmi Gazete’de yayınlandığı tarih olan 21.12.2023 tarihinden 9 ay sonra yürürlüğe girecektir.
Söz konusu AYM Kararının tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Saygılarımızla,
Zümbül Hukuk ve Danışmanlık
Türkçe
English