Anayasa Mahkemesi’nin Kadınlar İçin Soyadı Kararı

Anayasa Mahkemesi’nin 22.02.2023 tarihli ve 2022/155 E. 2023/38 K. sayılı kararı (“Karar”), 28 Nisan 2023 tarihli ve 32174 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

İstanbul 8. Aile Mahkemesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (“TMK”) “Kadının soyadı” başlıklı 187. maddesindeki, "Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir. Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabilir."' düzenlemesinin iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştur.

Söz konusu Karar’da özetle:

Erkeğin evlenmeden önceki soyadını evlendikten sonra da tek başına kullanabildiği halde söz konusu madde hükmü ile kadının evlenmeden önceki soyadını evlendikten sonra ancak kocasının soyadının önünde kullanabileceği öngörüldüğünden karşılaştırmaya müsait şekilde benzer durumda olan eşler arasında cinsiyet temelinde farklı muamelenin yapıldığı belirtilmiştir.
Eşler arasındaki eşitlik ilkesinin hayata geçirilmesinde esas olan kadının yargı yoluna başvurulmaksızın erkek ile eşit haklardan yararlanabilmesi olduğu vurgulanmıştır.
Nüfus kayıtlarının düzeninin sağlanması amacının söz konusu madde hükmünde öngörülen farklı muamelenin makul nedeni olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
Evlenmeden önceki soyadının evlendikten sonra da tek başına kullanılması bağlamında kadın ve erkek arasında kuralla öngörülen farklı muamelenin nesnel ve makul bir temele dayanmaması sebebiyle eşitlik ilkesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu bağlamda, TMK’nın 187. maddesinin birinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Karar, yayımından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girecektir.

Bahsi geçen Karar’ın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr