5/12/2019 tarihli ve 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 7(2) Hükmünün İptaline İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı

Anayasa Mahkemesi

5/12/2019 tarihli ve 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un (“Kanun”) 7(2) hükmünün iptali için başvurulan soyut norm denetimine ilişkin 2020/11 esas numaralı ve 18/5/2023 tarihli Anayasa Mahkemesi (“Mahkeme”) kararı, 12 Eylül 2023 tarihli ve 32307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Kanun’un 7. maddesinin (2) numaralı fıkrasına ilişkin iptal talebi gerekçesinde; dava konusu kuralla,  yükümlülüklerini yerine getirmeyen dijital hizmet sağlayıcılarının sunduğu hizmetlere erişimin engellenmesinin öngörülmesi suretiyle özünde bir tür süresiz işyeri kapatma cezasının verildiği, hem aynı mükelleflere başka vergiler bakımından uygulanmayan hem de diğer tüm mükellefler hakkında geçerli olmayan bir yaptırımın dijital hizmet vergisi mükellefleri bakımından uygulanmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, hizmetlere erişimin engellenmesine Hazine ve Maliye Bakanlığınca karar verilmesinin haberleşme hürriyetini ihlal ettiği zira haberleşmenin engellenebilmesi için Anayasa maddesinde sayılı gerekçeler ve usulüne göre verilmiş hâkim kararının gerekli olduğu belirtilmiştir.

Mahkeme, iptal talebine konu olan kuralın ilk cümlesini teşebbüs hürriyeti yönünden incelemiştir. Kuralın kanunilik ve meşru amaç kıstaslarına uyduğu sonucuna varan Mahkeme, ölçülülük açısından da bir değerlendirmede bulunmuştur. Mahkemeye göre ölçülülük ilkesinin üç kıstasından ikisi olan elverişlilik ve gereklilik ölçütlerini karşılayan hüküm, orantılı bir düzenleme öngörmediğinden Anayasa’ya aykırılık oluşturmaktadır.  İlk cümlenin iptali nedeniyle fıkranın ikinci cümlesinin uygulama alanı kalmamıştır.

Bahse konu fıkranın iptali sonucu doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edici nitelikte görüldüğünden Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu fıkraya ilişkin iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

Bu değerlendirmeler doğrultusunda, Mahkeme, Anayasa’nın 13.[1] ve 48.[2] maddelerine aykırılık teşkil etmesi sebebiyle,

Kanun’un, 7. maddesinin (2) numaralı fıkrasının;

1. Birinci cümlesinin, Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline oyçokluğuyla; kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine oybirliğiyle,

2. İkinci cümlesinin 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptaline; kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine oybirliğiyle

Karar vermiştir.

Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr

 

[1] II. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması Madde 13 – (Değişik: 3/10/2001-4709/2 md.) Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

[2] IV. Çalışma ve sözleşme hürriyeti Madde 48 – Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir. Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.