Haftaya Dair Hukuki Gelişmeler Bülteni

  1. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarına Yönelik 25 Şubat 2025’te Yürürlüğe Girmiş Düzenlemeler ve Uyum Yükümlülükleri

Bilindiği üzere, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) mevzuatına ilişkin birçok yeni düzenleme, 25 Aralık 2024 tarihli ve 32763 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Bu düzenlemeler kapsamında 25 Şubat 2025 tarihi itibariyle:

  • Orta, büyük ve çok büyük ölçekli Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcılar, "yükümlü" kategorisine alınmıştır.
  • Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik (RG. 09.01.2008/26751)’in 24/A maddesi yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda;
    1. Kripto varlık hizmet sağlayıcılar tarafından aracılık edilen 15,000 TL veya üzeri kripto varlık transfer işlemine ilişkin mesajlarda “ismi, ticaret siciline kayıtlı kişinin unvanı, diğer tüzel kişiler ve tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin tam adı, cüzdan adresi, bunun bulunmadığı durumda işlemle ilgili referans numarası, adres veya doğum yeri, vatandaşlık numarası, müşteri numarası, pasaport numarası ya da vergi kimlik numarası” gibi göndereni belirlemeye yarayan bilgilerden en az birine yer verilmesi zorunlu hale getirilmiştir ve bu bilgilerin doğruluğu ayrıca teyit edilecektir. Kripto varlık transfer mesajlarında alıcıya ilişkin olarak da belirtilen bilgilere yer verilecek olmak birlikte bu bilgilerin teyidi zorunlu kılınmamıştır.
    2. Belirtilen bilgileri içermeyen kripto varlık transfer mesajı alan kripto varlık hizmet sağlayıcı, bu mesajı gönderen kripto varlık hizmet sağlayıcıdan eksik olan bilgilerin tamamlanmasını talep edecektir. Bu bilgilerin tamamlanmaması halinde söz konusu kripto varlık transferini iade edecektir. Gönderilen mesajların sürekli olarak eksik bilgiler içermesi ve bu bilgilerin talep edildiği halde tamamlanmaması halinde, alıcı kripto varlık hizmet sağlayıcı tarafından; gönderici kripto varlık hizmet sağlayıcıdan gelen transferlerin reddedilmesi veya söz konusu kripto varlık hizmet sağlayıcıyla yapılan işlemlerin sınırlandırılması ya da iş ilişkisine son verilmesi hususları göz önünde bulundurulacaktır.
    3. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, kayıtlı olmayan cüzdan adreslerine yapılan veya bu adreslerden alınan transferlerde, transferin tarafı olan gerçek kişi müşteriden belirli kimlik bilgilerini, tüzel kişi müşterilerde ise tüzel kişiye ilişkin bilgileri talep etmelidir. Yurtdışında yerleşik ve bilgi paylaşma yükümlülüğü olmayan hizmet sağlayıcılarla yapılan transferlerde de benzer bilgiler istenmesi düzenlenmiştir.
  • Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine İlişkin Yükümlülüklere Uyum Programı Hakkında Yönetmelik (RG. 16.09.2008/26999)’in (“Uyum Yönetmeliği”)13. maddesi uyarınca, Finansal Kuruluşların Kripto varlık hizmet sağlayıcılarla iş ilişkisi tesisinde kripto varlık hizmet sağlayıcılarının ise müşterileriyle iş ilişkisi tesisi ve kimlik tespiti gerektiren diğer işlemlerinde bazı tedbirlerin asgari olarak uygulanması gerekecektir. Finansal kuruluşlar tarafından kripto varlık hizmet sağlayıcılarla iş ilişkisi tesisi üst seviyedeki görevlinin onayına bağlanmıştır.
  • Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları ile Bankalar tarafından ödeme aracının kabulü hizmeti kapsamında temin edilen terminal aracılığıyla gerçekleştirilen ödeme hizmetinde üye işyeri iş ilişkisi tesisi ve kimlik tespiti gerektiren diğer işlemlerde asgari olarak Uyum Yönetmeliği’nin 13. maddesinin birinci fıkranın (a) ila (f) bentlerinde yer ]alan tedbirler uygulanacaktır. Bankalar tarafından (f) bendinde yer alan tedbir uygulanmayabilecektir.
  • Basitleştirilmiş tedbirlere ilişkin Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin (Sıra No: 5) 2.2.10. maddesi özellikle “Şans ve Bahis Oyunu Faaliyetlerini Münhasıran Elektronik Ortamda Gerçekleştiren Yükümlüler” ile 2.2.12. maddesi ise “Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcılara İlişkin İşlemler” kapsamında işletilebilecektir. Böylelikle Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarca gerçekleştirilen işlemler bakımından basitleştirilmiş tedbirlerden faydalanılması mümkün olmayacaktır.

 

25 Aralık 2024 tarihli 32763 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan MASAK düzenlenmelerine ilişkin hazırlamış olduğumuz duyuru metnine ve düzenlemelere buradan ulaşabilirsiniz.

 

  1. Vergi Mevzuatı Yönünden Bağış ve Yardımlar Rehberi Yayınlanmıştır

Gelir İdaresi Başkanlığı (“GİB”) tarafından hazırlanan Vergi Mevzuatı Yönünden Bağış ve Yardımlar Rehberi (“Rehber”) güncellenerek 25 Şubat 2025 tarihinde GİB’in resmî sitesinde yayınlanmıştır.

Rehber’e göre:

  • Gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde, beyannamede bildirilecek gelirden/kurum kazancından bağış ve yardımlar indirilebilecektir.
  • Bir kısım bağış ve yardımlar, belirli bir hadle sınırlı olarak, ikinci gruptakiler ise herhangi bir sınır olmaksızın indirim konusu yapılabilecektir.
  • Bağış ve yardımın yapıldığı yılda, kural olarak, mükellefin kazancı olmalıdır. Aksi halde istisnai durumlar dışında, bunların ertesi yılki kazançtan indirilmesi mümkün olmayacaktır.
  • Bağış ve yardımların matrahtan indirilmesi için;
    • Mevzuatta belirtilmiş olan kurum ve kuruluşlara yapılması,
    • Makbuz karşılığı olması,
    • Karşılıksız yapılması,
    • Sadece ilgili dönem gelir ve kurum kazancından indirilmesi,
    • Gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde ayrıca gösterilmesi, gerekmektedir.
  • Gelir vergisi mükellefleri tarafından; genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara, yapılan bağış ve yardımlar bu kapsamda indirilebilecektir.
  • Kurumlar vergisi mükellefleri ise bunlara ilave olarak, bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlara yaptıkları bağış ve yardımları da indirebilecektir.
  • Kamuya yararlı dernekler ile Cumhurbaşkanı tarafından vergi muafiyeti tanınan vakıflar dışında kalan dernek ve vakıflara yapılan bağış ve yardımlar indirilemeyecektir.
  • Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından;
    • Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler ve köylere; eğitim ve sağlık tesisleri ile dini tesislerin inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımlar indirilebilecektir.
    • Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedeli indirilebilecektir. İhtiyacı bulunanlara doğrudan veya başka organizasyonlar aracılığıyla yapılacak yardımlar gıda bankacılığı kapsamında değerlendirilemeyecektir.
    • Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına makbuz karşılığı yapılan ayni ve nakdî bağışlar indirilebilecektir
    • Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımlar indirim konusu yapılabilecektir. Bunların iktisadi işletmelerine yapılan bağış ve yardımlar ise indirim konusu yapılamayacaktır.

Rehberin tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

 

  1. Kira Geliri Elde Eden Mükellefler İçin Vergi Rehberi Yayınlanmıştır

Gelir İdaresi Başkanlığı (“GİB”) tarafından 2024 takvim yılında sahip oldukları mal ve hakları kiraya verenlerin vergilendirilmesine yönelik olarak hazırlanan “Kira Geliri Elde Eden Mükellefler İçin Vergi Rehberi” güncellenerek GİB resmi internet sitesinde 26.02.2025 tarihinde yayınlanarak kamuoyuna duyurulmuştur.

Rehber’de özetle aşağıdaki konularda açıklamalar yapılmıştır;

  • Kira gelirine konu edilen mal ve haklar nelerdir?
  • Konut kira gelirlerinde istisna uygulaması nedir?
  • Kira gelirinin tespitinde indirilecek giderler nelerdir?
  • Kira ödemelerinde vergi kesintisi nasıl gerçekleşir?
  • Kira gelirinin beyanı nasıl yapılır?
  • Yıllık Beyannameye dahil edilen gelirlerden yapılacak indirimler nelerdir?
  • Beyanname ne zaman verilmelidir?
  • Vergi ne zaman ödenmelidir?

 

Yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlere ilişkin indirimler, Gelir Vergisi Kanunu’nun 89. maddesi ve ilgili mevzuatta düzenlenmiştir. Gelir vergisi matrahının tespitinde, beyanname ile bildirilecek gelirlere indirimlerin yapılabilmesi için, yıllık beyanname ile bildirilecek bir gelirin bulunması ve yapılacak indirimlerin ilgili mevzuatta belirtilen şartları taşımalıdır.

 

Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olan mükelleflerden;

 

  • Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut kira geliri, 2024 takvim yılı için 33.000 TL’lik istisna tutarını (2025 takvim yılı için 47.000 TL) aşanlar,

 

  • Tevkifata tabi iş yeri kira gelirlerinin brüt tutarı 2024 takvim yılı için 230.000 TL’lik beyanname verme sınırını (2025 takvim yılı için 330.000 TL) aşanlar,

 

  • Bir takvim yılı içinde mal ve hakların kiraya verilmesinden elde edilen gelirlerden, kesinti ve istisna uygulamasına konu olmayan ve tutarı 2024 takvim yılı için 13.000 TL’lik beyanname verme sınırını (2025 takvim yılı için 18.000 TL) aşanlar,

yıllık beyanname verecektir.

 

Konut olarak kiraya verilen gayrimenkullerden elde edilen gelirler için 33.000 TL’lik istisna uygulanacaktır. İstisna tutarının üzerinde gelir elde edilmişse, beyan edilen kira gelirinden istisna tutarı düşülecektir.

 

İstisnanın altında konut kira geliri olanlar bu gelirleri için beyanname vermeyecektir. Birden fazla konuttan kira geliri elde edilmesi halinde istisna, kira gelirleri toplamına bir defa uygulanacaktır.

Bir konuta birden fazla kişinin ortak olması halinde istisna tutarı her bir ortak için ayrı ayrı uygulanacaktır.

 

2024 takvim yılında elde edilen kira gelirlerine ilişkin olarak verilecek yıllık gelir vergisi beyannameleri üzerinden tahakkuk eden gelir vergisinin, 2025 yılının Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksit olmak üzere; birinci taksit damga vergisi ile birlikte 2 Nisan 2025 ikinci taksit 31 Temmuz 2025 ödenmelidir.

 

2024 takvim yılına ait Gelir Vergisi Beyannamesini 1 Mart – 2 Nisan 2025 tarihleri arasında buradan verebilirsiniz.

GİB duyurusunun tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Rehber’in tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

 

  1. Gelir Vergisi Matrahından İndirilecek Hayat Şahıs Sigorta Primleri Rehberi Yayınlanmıştır

Gelir İdaresi Başkanlığı (“GİB”) tarafından Gelir Vergisi Matrahından İndirilecek Hayat Şahıs Sigorta Primleri Rehberi (“Rehber”) güncellenerek 27 Şubat 2025 tarihinde GİB’in resmi sitesinde yayınlanmıştır.

Rehber’e göre:

  • Gelir vergisi matrahından;
    • Mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait birikim priminin alındığı hayat sigortalarına ödenen primlerin %50’si;
    • Ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta primlerinin %100’ü indirim konusu yapılabilecektir.
  • Hayat/şahıs sigorta primlerinin gelir vergisi matrahından indirim yapılabilmesi için aşağıdaki şartların sağlanması gerekmektedir:
    • Beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarını (2024 takvim yılı için 240.030 TL’yi) aşmamalı.
    • Prim tutarları gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olmalı.
    • Sigorta, Türkiye’de yerleşik ve merkezinin Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olmalı.
    • Mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocukları için yapılmalı
  • Ücret geliri elde edenlerde gelir vergisi matrahından indirim konusu yapılacak primlerin toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin %15’ini, yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşmaması ve Türkiye’de yerleşik ve merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla;
    • Ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait birikim priminin alındığı hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin %50’si,
    • Ölüm, kaza, sağlık, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin %100’ü vergiye tabi ücret matrahından indirilebilecektir.
  • Yıl içerisinde ücretin safi tutarının hesaplanması sırasında indirim konusu yapılan sigorta prim ödemelerinin, mükellefin yıllık gelir vergisi beyannamesi vermesi durumunda beyanname üzerinden ayrıca indirim konusu yapılması mümkün olmayacaktır.
  • İşveren ya da ücretli tarafından bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları, vergiye tabi ücret matrahının tespitinde hiçbir surette indirim konusu yapılamayacaktır.
  • Yıllık beyanname veren mükellefler tarafından bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları da yıllık beyannamede, gelir vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılamayacaktır.
  • Ödeme tutarı ve tarihinin; sigorta şirketlerince düzenlenen makbuzlarla ya da ödeyenin adı ve soyadı, ödemenin ait olduğu dönem, ödenen prim tutarı, ödeme yapılan sigorta şirketinin ünvanı ve ödemenin türüne (hayat/şahıs) ilişkin bilgilerin yer alması koşuluyla; banka dekontları, otomatik para çekme makinesi makbuzları, kredi kartı ekstreleri, posta çekleri ile tevsik edilebilmesi mümkün olacaktır.

Rehberin tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

 

  1. Ücret Geliri Elde Edenler İçin Vergi Rehberi Yayınlanmıştır

 

Gelir İdaresi Başkanlığı (“GİB”) tarafından Ücret Geliri Elde Edenler İçin Vergi Rehberi (“Rehber”) güncellenerek 28 Şubat 2025 tarihinde GİB’in resmi sitesinde yayınlanmıştır.

Rehber’e göre:

  • Ücret gelirleri genel olarak tevkif suretiyle vergilendirilmekte olup vergi, gelirin safi tutarı üzerinden alınmaktadır.
  • Ücret üzerinden, yapılan gelir vergisi tevkifatları işverenler tarafından muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile beyan edilmek suretiyle ödenmektedir. Tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirleri ise asgari ücretin vergi matrahını aşması durumunda yıllık beyannameyle beyan edilmektedir.
  • Tevkifata Tabi Ücretlerin Beyanı;
    • Tek işverenden ücret geliri elde edilirse, ücret gelirinin 3.000.000 TL’yi aşması durumunda elde edilen ücretin tamamı beyan edilecektir.
    • Birden fazla işverenden ücret geliri elde edilirse, birinci işverenden elde edilen ücret geliri hariç, birden sonraki işverenlerden aldıkları ücretlerin toplamı 230.000 TL’yi veya birinci işverenden aldıkları ücret geliri dahil olmak üzere aldıkları ücretlerin toplamı 3.000.000 TL’yi aşması durumunda elde edilen ücretlerin tamamı beyan edilecektir.
    • Birden fazla işverenden ücret alınması halinde, birinci işverenden alınan ücretin hangisi olacağı ücretli tarafından belirlenecektir.
  • 2024 takvim yılı için asgari ücretin yıllık gelir vergisi matrahını aşan;
    • Türkiye’de tevkifata tabi olmayan ücret geliri elde edenler, Ücretlerini yabancı bir memleketteki işverenden doğrudan doğruya alan hizmet erbapları, (istisna kapsamında olanlar hariç)
    • İstisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri, gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda olacaktır.

Rehberin tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

 

  1. Rekabet Kurumu Tarafından Otoyol Hizmet Tesisleri ve Elektrikli Araç Şarj İstasyonu İşletmeciliği Alanlarında Faaliyet Gösteren İki Farklı Şirket Hakkında Yürütülen Soruşturma Sonuçlandırılmıştır

Rekabet Kurulu’nun (“Kurul”) 04.07.2024 tarihli ve 24-28/679-M sayılı kararı ile otoyol hizmet tesislerinin işletilme alanında faaliyet gösteren bir şirket ile elektrikli araç şarj istasyonu işletmeciliği alanında faaliyet gösteren başka bir şirket hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“Kanun”) 4. ve 6. maddelerinin ihlal edilip edilmediğinin tespiti amacıyla yürütülen soruşturma sonuçlandırılmıştır.

27.12.2024 ve 09.01.2025 tarihlerinde alınan uzlaşma nihai kararları ile söz konusu şirketlerin sözleşmesel münhasırlık uygulanmasına yönelik eylemleri bakımından soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasına karar verilmiştir. Anılan eylemler bakımından uzlaşma sonucunda %25 oranında indirim uygulanarak şirketlere sırasıyla 6.025.703,83 TL ve 1.707.963,45 TL, idari para cezası verilmiştir.

Soruşturmada otoyol hizmet tesislerinin işletilme alanında faaliyet gösteren tarafından taahhüt başvurusunda bulunulmuştur.

Süreç sonunda 13.02.2025 tarihli Kurul toplantısında sunulan nihai taahhüt metnindeki taahhütlerin kabul edilmesine ve soruşturmanın sonlandırılmasına karar verilmiştir. Taahhüt metninde şirket;

  • O5 Otoyolunda elektrikli araç şarj hizmeti sunan herhangi bir teşebbüs ile münhasır bir sözleşme imzalamayacak,
  • O5 Otoyolundaki Oksijen tesislerinde faaliyette bulunan veya bulunacak olan elektrikli araç şarj hizmeti sunan teşebbüsler ile akdedilecek sözleşmelerde yer alan proje giriş bedeli, depozito, gelir paylaşım oranı, genel gider payı gibi hususlarda teşebbüsler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamalarda bulunmayacak,
  • Mevcut sözleşmeleri bu kapsamda düzenleyecek,
  • Taahhütlere uyumun izlenebilmesi adına beş yıl süre ile altı ayda bir olmak Kuruma bilgilendirme yapacaktır.

Kurul’un söz konusu kararının tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

 

  1. KVKK: Yapay Zeka Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Tavsiyeler

Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından yapay zeka alanında kişisel verilerin korunmasına ilişkin önemli tavsiyelerde bulunulmuştur.

Bu takviyeyeler özetle aşağıdaki şekildedir;

  • Yapay zekâ, bireyler ve toplum için önemli faydalar üretmekle birlikte, bireyin temel hak ve özgürlüklerinin korunması bakımından insan merkezli bir anlayışla yönetilmelidir.
  • Ürün ve hizmetlerin tasarımından başlayarak yaşam döngüsü boyunca veri koruma hukukuna uygunluk açısından hesap verebilirliği sağlayacak algoritmalar benimsenmelidir.
  • Uygulamalardan etkilenmesi muhtemel olan bireylerin ve grupların katılımına dayalı risk değerlendirmeleri yapılmalıdır.
  • Bireylerin münhasıran kendi görüşleri dikkate alınmaksızın otomatik işlemeye dayalı olarak kendilerini etkileyecek bir karara maruz kalmamalarını sağlayacak ürün ve hizmetler tasarlanmalıdır.
  • Yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesinde aynı sonuca kişisel veri işlenmeksizin ulaşılabiliyorsa, verilerin anonim hale getirilerek işlenmesi tercih edilmelidir.
  • Yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesinde aynı sonuca kişisel veri işlenmeksizin ulaşılabiliyorsa, verilerin anonim hale getirilerek işlenmesi tercih edilmelidir.
  • Karar alma süreçlerinde insan müdahalesinin rolü tesis edilmelidir. Bireylerin, yapay zekâ uygulamaları ile sunulan önerilerin sonucuna güvenmeme özgürlüğü korunmalıdır.
  • Kullanılan kişisel verilerin kalitesi, niteliği, kaynağı ve miktarı değerlendirilerek asgari veri kullanımına gidilmeli, geliştirilen modelin doğruluğu izlenmelidir.

Yapay zekâ çalışmalarında kişisel verilerin korunması açısından yüksek risk öngörülüyorsa mahremiyet etki değerlendirmesi uygulanmalı ve veri işleme faaliyetinin hukuka uygunluğuna bu çerçevede karar verilmelidir.

Kişisel verilerin korunması farkındalığı oluşturmak bakımından veri mahremiyeti çerçevesinde eğitimler ve bilgilendirme çalışmaları teşvik edilmelidir.

Konuya ilişkin duyuru metnine buradan ulaşabilirsiniz.

 

  1. Yerinde İnceleme Esnasında Veri Silme Nedeniyle BİM'e 1,3 Milyar TL Ceza Verilmiştir

Rekabet Kurumu (“Kurum”) tarafından 14 Ocak’ta BİM Birleşik Mağazalar A.Ş. (“BİM”) Genel Merkezi’nde gerçekleştirilen yerinde incelemede bir BİM yöneticisi tarafından veri silme eyleminin gerçekleştirildiği Kurum uzmanlarınca tespit edilmiştir.

 

Kurumunun yerinde inceleme yetkisinin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“Kanun”) ihlal edilip edilmediğinin ortaya çıkarılmasında önemli bir yeri bulunmaktadır. Bu amaçla Kurum, teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin defterlerini, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü verilerini ve belgelerini inceleyebilir, bunların kopyalarını ve fiziki örneklerini alabilmektedir.

 

Yerinde inceleme sadece işle ilgili unsurları kapsamakta olup, kişisel veya özel verilere hiçbir surette dokunulmamakta, bu veriler inceleme kapsamı dışında tutulmaktadır.

 

Yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması durumunda ilgili şirkete, ciddi mahiyet taşıyan cirosunun binde beşi oranında idari para cezası verilmektedir.

 

Yerinde inceleme gerçekleştirilen teşebbüslerin en alt seviyeden en üst seviyeye kadar tüm teşebbüs çalışanlarının yerinde inceleme başladığı andan itibaren, iş için kullandıkları herhangi bir cihazdan hiçbir veriyi silmemeleri gerekmektedir. Aksi takdirde söz konusu idari para cezasıyla karşı karşıya kalabileceklerdir.

 

Rekabet Kurulunun 6 Şubat tarihinde almış olduğu kararla; Kanun’un 16. maddesi uyarınca yerinde incelemenin engellendiğine ve zorlaştırıldığına hükmedilerek [1]BİM’e yaklaşık 1,3 milyar Türk lirası idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.

Akabinde BİM tarafından yapılan açıklamada, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi hükmü uyarınca, söz konusu para cezasının geri alınması istemiyle Rekabet Kurumu Başkanlığı’na itiraz dilekçesi ile başvuru yapıldığı belirtilmiştir.

 

Söz konusu idari para cezasına ilişkin süreç devam etmektedir.

 

  1. Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2013/15)’de Değişiklik Yapılmıştır

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (“TCMB”) tarafından hazırlanan, Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2013/15)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (SAYI: 2025/10) (“Tebliğ”) 01.03.2025 tarihli ve 32828 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 

Tebliğ’e göre;

Bankalarca ve finansman şirketlerince kullandırılan nakdi kredilerden usul ve esasları Merkez Bankası tarafından belirlenen krediler için büyüme oranının 29/3/2024 hesaplama tarihinden 2/1/2026 (dâhil) hesaplama tarihine kadar bir önceki hesaplama tarihine göre yüzde 0,5’in üzerinde olması halinde bu oranı aşan kredi tutarı kadar Türk lirası cinsinden zorunlu karşılık bloke olarak tesis edilecektir.

Ancak Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre, bir sonraki döneme ilişkin büyüme oranı hesaplamasında dikkate alınmak koşuluyla, aşan kredi tutarının Merkez Bankası tarafından belirlenen kısmı için zorunlu karşılık tesis edilmeyecektir.

Tebliğ’in tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

 

İnternet sitemizde bulunan her türlü bilgi ve belge Avukatlık Kanunu ve ilgili diğer mevzuat ile Türkiye Barolar Birliği’nin Avukatlık Meslek Kuralları dikkate alınarak Zümbül Hukuk ve Danışmanlık tarafından yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, bu yayınlarda kesinlikle reklam ve/veya ticari amaç güdülmemiştir. İnternet sitemizdeki her türlü bilgi ve belge genel geçer nitelikte olup hiçbir suretle bu yayınların eksiksiz, doğru, güncel ve güvenilir olduğu garanti ve taahhüt edilmemektedir. İnternet sitemizde yer verilen yayınlardaki bilgilerle ilgili olarak bir avukata/uzmana danışmadan söz konusu bilgi ve belgelere dayanılarak hareket edilmemelidir. İnternet sitemizdeki yayınlarda yer verilen linkler kamuya açık kaynaklardan elde edilerek yalnızca ziyaretçilerin diğer bilgi ve belgelere ulaşmasını kolaylaştırmak amacıyla bulunmaktadır. Bu linkler hiçbir şekilde link verilen kişi, kurum ve kuruluşları tavsiye ve/veya onay anlamına gelmemektedir. İnternet sitemizdeki yayınlar hiçbir şekilde hukuki danışmanlık sunulması veya internet sitemize herhangi bir suretle ulaşan ziyaretçiler ile avukat-müvekkil ilişkisi oluşturulduğu anlamına gelmemektedir. İnternet sitemizdeki tüm içerikler Zümbül Hukuk ve Danışmanlık mülkiyetindedir ve hiçbir içerik yazılı izin alınmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz ve atıf yapılmadan kullanılamaz.

 


[1] Madde 16 – (Değişik: 23/1/2008-5728/472 md.)

Kurul, teşebbüs niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerine;

a) Muafiyet ve menfi tespit başvuruları ile birleşme ve devralmalar için izin başvurularında yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi,

b) İzne tabi birleşme ve devralmaların Kurul izni olmaksızın gerçekleştirilmesi,

c) Kanunun 14 ve 15 inci maddelerinin uygulanmasında eksik, yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi ya da bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde ya da hiç verilmemesi,

d) Yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması,

hallerinden (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenler için teşebbüsler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin binde biri oranında, (d) bendinde belirtilenler için ise aynı şekilde saptanacak olan gayri safi gelirlerinin binde beşi oranında idarî para cezası verir. Ancak bu esasa göre belirlenecek ceza onbin Türk Lirasından az olamaz. Bu fıkranın (b) bendine göre idarî para cezası birleşme işlemlerinde tarafların herbirine, devralma işlemlerinde ise sadece devralana verilir.

Yerinde incelemenin mahkeme kararı ile gerçekleştirilmesi, yerinde incelemenin engellenmesi ve zorlaştırılmasına ilişkin olarak bu Kanunda öngörülen idarî para cezasının uygulanmasını engellemez.

Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.

Teşebbüs veya teşebbüs birliklerine üçüncü fıkrada belirtilen idarî para cezaları verilmesi halinde, ihlalde belirleyici etkisi saptanan teşebbüs veya teşebbüs birliği yöneticilerine ya da çalışanlarına teşebbüs veya teşebbüs birliğine verilen cezanın yüzde beşine kadar idarî para cezası verilir.

Kurul, üçüncü fıkraya göre idarî para cezasına karar verirken, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin ikinci fıkrası bağlamında, ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususları dikkate alır.

Kanuna aykırılığın ortaya çıkarılması amacıyla Kurumla aktif işbirliği yapan teşebbüs ya da teşebbüs birlikleri veya bunların yöneticileri ve çalışanlarına, işbirliğinin niteliği, etkinliği ve zamanlaması dikkate alınarak ve gerekçesi açık bir şekilde gösterilmek suretiyle üçüncü ve dördüncü fıkralarda belirtilen cezalar verilmeyebilir veya bu fıkralara göre verilecek cezalarda indirim yapılabilir.

Bu maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar, işbirliği halinde para cezasından bağışıklık veya indirim şartları, işbirliğine ilişkin usul ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.