Unutulma Hakkının Arama Motorları Özelinde Değerlendirilmesi

Kişisel Verileri Koruma Kurumu (“Kurum”) kişilerin ad ve soyadı ile arama motorları üzerinden yapılan aramalarda çıkan sonuçların indeksten çıkarılmasına yönelik talepleri hakkında alınan Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 23/06/2020 tarihli ve 2020/481 sayılı Kararı çerçevesinde, arama motorları nezdinde unutulma hakkının kullanılmasına açıklık getirmek amacıyla bugün bir Rehber yayımlamıştır.

Rehberde öncelikle unutulma hakkı ve gelişimi ile unutulma hakkının uluslararası ve ulusal hukuktaki yerine değinilmesinin akabinde, ilgili kişinin unutulma hakkına ilişkin hak arama yöntemleri detaylı olarak açıklanmıştır.

Türkiye’de “Unutulma Hakkı” başlığı altında, kavramsal olarak bu hakka yer verilen hukuki bir düzenleme bulunmamakla birlikte hukukumuzda bu hakkı gerçekleştirmeye yönelik araçların bulunduğunu söylemek mümkündür. Rehberde, öncelikle, Anayasa’nın 20. maddesinde kişisel verilerin korumasını isteme hakkının; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmenin yanı sıra bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme hakkını da kapsadığı belirtilmiştir.

Bilindiği üzere, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (“Kanun) kişisel verilerin işlenmesine ilişkin genel ilkelerin düzenlendiği 4. maddesi, kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hale getirilmesinin düzenlendiği 7. maddesi ve kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme hakkının da yer aldığı ilgili kişinin haklarının düzenlendiği 11. maddesi unutulma hakkının yerine getirilmesine ilişkin araçlara dayanak teşkil etmektedir.

Rehber’de ilgili kişilerin verilerinin, yayımlandıkları kaynaklardan silinmesine dair taleplerine yönelik şikâyetleri Anayasa’nın 20. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü ile 6698 sayılı Kanunun 4., 7. ve 11. maddelerinde ve Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik’in 8. maddesinde yer verilen düzenlemeler çerçevesinde ele alınarak değerlendirildiği vurgulanmıştır.

Günümüzde arama motorlarının veriler üzerindeki kontrol gücü dikkate alındığında, arama motorlarının Kanun karşısındaki durumu ve bu kapsamda ilgili kişinin adı ve soyadı arama motoruna yazıldığında ortaya çıkan sonuçlarda yer alan bağlantıları kaldırmakla yükümlü olup olmadığı hususlarında ilgili kişilerin haklarını nasıl kullanacaklarına ilişkin usul ve esaslarının belirlenmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 23/06/2020 tarihli ve 2020/481 sayılı Kararında belirtilen kişilerin ad ve soyadı ile arama motorları üzerinden yapılan aramalarda çıkan sonuçların indeksten çıkarılmasına ilişkin değerlendirmede dikkate alınacak ve her bir somut olay üzerinde incelenecek kriterlere anılan Kararın ekinde yer verilmiştir. Bu kriterler;

• İlgili kişinin kamusal yaşamda önemli bir rol oynaması

• Arama sonuçlarının öznesinin çocuk olması

• Bilginin içeriğinin doğruluğu

• Bilginin kişinin çalışma hayatı ile ilgisi

• Bilginin ilgili kişi hakkında hakaret, onur kırıcı, iftira niteliğine sahip olması

• Bilginin özel nitelikli kişisel veri niteliği taşıması

• Bilginin güncelliği

• Bilginin kişi hakkında önyargıya sebep olması

• Bilginin kişi açısından risk doğurması

• Bilginin kişinin kendisi tarafından yayımlanma durumu

• İçeriğin gazetecilik faaliyeti kapsamında işlenen verileri kapsaması

• Bilgilerin yayınlanmasında yasal zorunluluk olması

• Bilginin ceza gerektiren bir suçla ilgili olması

şeklinde belirlenmiştir.

İlgili kişilerce unutulma hakkının tesisine ilişkin talepler veri işleme şartları kapsamında ileri sürülebileceği gibi veri işleme şartı olmaksızın üçüncü kişiler tarafından işlenen ve yayılan içerikler ile ilgili olarak da ileri sürülebilmektedir. Aynı zamanda, bu hakkın yalnızca kişisel verisi işlenen ilgili kişi tarafından kullanılması mümkündür.

Arama sonuçlarının indeksten çıkarılmasına yönelik olarak unutulma hakkı kapsamında alınan karar açısından vurgulanması gereken diğer bir husus, bu hak çerçevesinde internette yer alan verilerin erişiminin tamamen engellenmemesidir. Unutulma hakkı kapsamında internetten ulaşılan verilere ilişkin içerik kaldırma işlemi yapılmamakta, söz konusu bilgiler internet ortamında tamamen yok olmamaktadır. Bu çerçevede, arama motorlarında konuya ilişkin farklı kelimelerle arama yapıldığında ortaya çıkan sonuçlarda, ilgili içeriğe erişilebilmesi mümkündür.

İlgili kişilerin unutulma hakkı çerçevesinde Kuruma şikâyette bulunmadan önce Kanunun “Veri Sorumlusuna Başvuru” başlıklı 13. maddesi uyarınca, kişisel verilerini işleyen veri sorumlusuna başvuruda bulunması zorunludur.

Kanunun “Kurula Şikâyet” başlıklı 14. maddesi uyarınca başvurunun veri sorumlusu tarafından reddedilmesi, verilen yanıtın yetersiz bulunması veya ilgili kişiye cevap verilmemesi hallerinde ilgili kişi tarafından, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her halde başvuru tarihinden itibaren altmış (60) gün içinde Kurul’a şikâyette bulunulması mümkündür.

Bahsi geçen Rehber’in tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla,

Zümbül Hukuk ve Danışmanlık

info@zumbul.av.tr